.Ένα άλμπουμ που δυσκολεύτηκαν πολύ να το ηχογραφήσουν μιας και ο Ozzy με την έντονη χρήση ναρκωτικών δεν μπορούσε να ακολουθήσει το πρόγραμμα της μπάντας. Προβλήματα όμως προέκυψαν και στην συνέχεια. Ο Οzzy δεν ήταν διαθέσιμος να δουλέψει σε νέες ιδέες που είχε η μπάντα και έτσι ο Iommi πήρε την απόφαση να τον απολύσει στέλνοντας όμως τον καλύτερο φίλο του Ozzy να του το πει. Τον Bill Ward. O Βill αισθάνθηκε ενοχές αλλά του έδωσε αντίστοιχα μια “φιλική” απάντηση ο Ozzy στις τελευταίες σελίδες που έγραψαν οι Sabbath με τις γνωστές δηλώσεις του. Ο Iommi αποφασίζει να ψάξει για τραγουδιστή και καλεί τον Ronnie James Dio, ο οποίος πρόσφατα είχε φύγει απο τους Rainbow.

Η πρώτη τους συνάντηση ήταν η απόλυτη μαγεία. Δεν είναι τυχαίο ότι έγραψαν το “Children of the Sea” το ίδιο βράδυ. Οι ηχογραφήσεις ήταν δύσκολες και ειδικά τότε για τους Black Sabbath, μιας και οι περισσότεροι τους είχαν ξεγραμμένους με την πορεία τους τα τελευταία τότε χρόνια. Ο Μartin Birch βρέθηκε εκεί να “δέσει” το όλο εγχείρημα και μετά από ένα μαραθώνιο στο στούντιο, το “Heaven and Hell” γεννήθηκε. Ένα εκπληκτικό άλμπουμ που μόνο μια ματιά να ρίξεις στα κομμάτια καταλαβαίνεις την αξία του. Το “Heaven and Hell” έσκασε σαν βόμβα στον μουσικό χάρτη, έβαλε το λιθαράκι του (τι λιθαράκι λέω ολόκληρο βράχο) , στην εξέλιξη του heavy metal, του power metal αλλά και του ακραίου ήχου. Όσο και αν φαντάζει παράξενο η μπάντα του Tony Iommi, μετά από δέκα χρόνια στουντιακής παρουσίας, παρέμενε το 1980 απο τις σκοτεινότερες μπάντες του σκληρού ήχου.

Είναι απίστευτο πραγματικά αυτό που κατάφερε αυτός ο άνθρωπος. Headbanger ύμνοι όπως τα “Neon Knights“, “Die Young“….ανατριχίλες στα “Heaven & Hell” και “Children of the Sea“….straight rock στα “Lady Evil” και “Lonely is the Word“, αυτό το άλμπουμ έχει τα πάντα για να σε κάνει να συμμετέχεις με κάθε δυνατό συναίσθημα. Παραδόξως το πρόβλημα του Ward με το ποτό, ο θάνατος τον γονιών του και η ανικανότητα του να δεχθεί την νέα οπτική που είχε πλέον η μπάντα τον οδήγησε στην αποχώρηση και βρέθηκαν οι Sabbath να ψάχνουν για drummer στη μέση της περιοδείας τους.

Είπα περιοδεία και θυμήθηκα την περίφημη τότε “Black n Blue” περιοδεία με τους Blues Oyster Cult. Σε αυτή την περιοδεία γνωρίστηκαν ο Joey De Maio με τον Ross the Boss και αργότερα γεννήθηκε ο ορισμός της Heavy metal μπάντας. Οι Manowar. Βλέπεις λοιπόν πόσο εύκολο είναι η ανατροπή στην ιστορία, μπορεί να δημιουργήσει μια εξέλιξη που ούτε στα πιο τρελά σου όνειρα μπορείς να περιμένεις. Μια λεπτομέρεια που θα ήθελα να προσθέσω, γιατί οι περισσότεροι δεν την αναφέρουν, για μένα κακός δεν θεωρείτε πέμπτο μέλος της μπάντας ο Geoff Nicholls, ο οποίος έφυγε απο καρκίνο το 2017 και έπαιζε πλήκτρα στο άλμπουμ όπως και σε όλα τα Sabbath άλμπουμ απο τότε μέχρι και το “Forbidden”. Η δουλειά που έχει κάνει στα κομμάτια είναι πραγματικά τρομερή.

Το άλμπουμ πήγε παραπάνω απο πολύ καλά σε Αμερική και Αγγλία, κάνοντας το πιο επιτυχημένο Sabbath άλμπουμ μαζί με τα “Master of Reaity” και “Paranoid“……και απο τότε ξεκίνησε ένας κακός χαμός που συνεχίζετε μέχρι και σήμερα, αν είναι η δεν είναι Sabbath τα άλμπουμ αυτά, αν ο Dio η ο Ozzy είναι ο καλύτερος και άλλα τέτοια όμορφα. Εδώ όμως που διαβάζεις επικρατεί μια εντελώς διαφορετική άποψη. Είτε είσαι με τον Ozzy, που πέταγε ανά καιρούς δηλητήριο απο την ζήλεια του για την επιτυχία των Sabbath (έφτασε στο σημείο να βάλει στην περιοδεία του στα show έναν νάνο και να τον ονομάσει Ronnie) και τον Dio να λέει οτι σιχαίνεται να τραγουδά τα κομμάτια του Ozzy και ευτυχώς δεν μοιάζει η φωνή του με την δική του, να ξέρεις ότι εδώ που διαβάζεις επικρατεί μόνο μια άποψη. ΝΟ ΤΟΝΥ IOMMI NO BLACK SABBATH! IOMMI IS SABBATH!

Είτε σου αρέσει, είτε δεν σου αρέσει ο αρχηγός εδώ είναι ένας και είναι ο πατέρας της σκληρής μουσικής που ακούς σήμερα. Ένα μεγάλο ευχαριστώ από μένα για μια ακόμη φορά στον βασιλιά τον riff. ALL HAIL TONY IOMMI.

Geo Kar / Γιώργος Καραγιάννης

Υ.Γ. Πολλοί οπαδοί των Black Sabbath πιστεύουν οτι το εξώφυλλο φτιάχτηκε με βάση τους στίχους του δίσκου αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ο δημιουργός τους έργου με τον τίτλο “The Smoking Angels”, Mr. Lynn Curlee, έχει εξηγήσει οτι το έργο δεν προοριζόταν για τον δίσκο αλλα για την δική του δουλειά “Masque Series” που ήταν μια εντυπωσιακή εκθεση ανθρώπων με κουστούμια.

Εν αντίθεση με τους Metallica, που αν και δεν ήταν μέλος αυτής της μουσικής επανάστασης του NWOBHM, θα βρεις άπειρες αναφορές από τους ίδιους σε αυτό αλλά και ένα σωρό από διασκευές στους παιδικούς τους ήρωες. Δεν θα συνέβαινε βέβαια αυτό από το Αμερικάνικο θρυλικό πλέον συγκρότημα αν δεν είχαν τον Δανό, Lars Ulrich. Oh wait! Να τα λέμε και σωστά. Δεν θα υπήρχαν καν χωρίς αυτόν!

“Sweet and Innocent”-Όλα ξεκίνησαν όταν ένα μικρό γλυκό και αθώο αγοράκι βρέθηκε σε ηλικία 9 ετών σε συναυλία των Deep Purple. Αυτό το life changing γεγονός ,οδήγησε τον Lars να ασχοληθεί με το heavy rock της εποχής. Μέχρι το καλοκαίρι του 1980 όπου και μετακόμισε στην Αμερική, είχαν μπει στην ζωή του οι Priest, οι Sabbath, οι Motorhead, οι Saxon και πολλές άλλες μπάντες του σκληρού ήχου. – Το “Sweet and Innocent” είναι από τα κομμάτια που δεν άγγιξαν οι Metallica από το ντεμπούτο των Diamond Head, μιας και ήταν πιο rock n roll και τα φωνητικά πιο απαιτητικά για το πως ήταν η φωνή τους James τα πρώτα χρόνια της μπάντας. Πίσω στο σήμερα πάντως, μπορούν άνετα να το διασκευάσουν. Άκουσε το και πρόσεξε πόσο πολύ ο τρόπος που παίζονται τα τύμπανα θυμίζει Lars Ulrich.

“It’s Electric” -Αν και κάτοικος πλέον Αμερικής, το mailorder που αγόραζε ο Lars το 1981 είχε επί το πλείστον κυκλοφορίες από την έκρηξη του NWOBHM στην Αγγλία και σε μια συλλογή (Brute Force) το πρώτο κομμάτι που άκουσε ποτέ ήταν το “It’s Electric”. ‘Οπως δήλωσε και ο ίδιος “Πρέπει να το άκουσα τότε περίπου στις 9.000 φορές για τον επόμενο μήνα και ήταν το κομμάτι που με έκανε να θέλω να ασχοληθώ πλέον με την μουσική και μόνο. Να φτιάξω μια μπάντα, να φτιάξω μια κατάσταση που να μπορέσω να ζήσω την ζωή μου παίζοντας κομμάτια σαν αυτό”. Τον ίδιο τίτλο έχει και το ραδιοφωνικού στυλ show του Lars στην Apple Music με αρκετούς μουσικούς καλεσμένους.-Το “It’s Electric” διασκευάστηκε από τους Metallica στο “Garage Inc.” με πάθος και οπαδική καύ@@! Eιναι από τα χαρακτηριστικά heavy rock κομμάτια των Diamond Head, που όπως έχει αναφέρει και ο Sean Harris “το γράψαμε σε δέκα λεπτά στο υπνοδωμάτιο του Βrian Tatler”.

“The Prince” – Ο Δανός πρίγκηπας τους metal (o Δανός βασιλιάς του Metal ξέρετε ποιος είναι), γνώρισε τον James ( ΕΝΑΣ είναι ο James) μετά από αγγελία που έβαλε αναζητώντας μέλη για συγκρότημα. Η πρώτη τους επαφή όμως δεν πήγε καθόλου καλά μιας και τα πιατίνια με κάθε χτύπημα του έπεφταν, με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει η συνεργασία τους ακόμη. – Το “The Prince” το διασκεύασαν το 1988 ως B’side στο “Harverster of Sorrow” single και το έπαιξαν με τον κλασικό Μetallica τρόπο. Γρηγορότερα, δυνατότερα και πιο οργισμένα. Από τα χαρακτηριστικά γρήγορα κομμάτια των Diamon Head με τα ιδιαίτερα φωνητικά του Sean Harris, τις αλλαγές ρυθμών και τις αρμονικές μελωδίες του Brian Tatler που μπορεί να τις τραβά για πάντα.

“Helpless”-Απογοητευμένος και αβοήθητος πλέον ο Lars αποφασίζει να δει τους ήρωες του Diamond Head στην Αγγλία, στην περιοδεία για το πρώτο τους άλμπουμ και από μια γνωριμία κατέληξαν να περάσουν 5-6 εβδομάδες μαζί! Εκεί ο Lars έμαθε πολλά τα οποία έκανε γρήγορα πράξη. Λίγους μήνες μετά ο Brian Tatler, λαμβάνει ένα γράμμα από τον Lars που σε ένα σημείο λέει “Έφτιαξα μπάντα και λεγόμαστε Metallica. O lead κιθαρίστας μας είναι πολύ γρήγορος. Νομίζω πως θα σου αρέσει”.-Το “Helpless” ανοίγει το EP των Metallica, “The Garage Days” με τον Hetfield να μουρμουρίζει στο μικρόφωνο πριν ξεχυθούν τα τύμπανα του Lars. Έκοψαν το τελευταίο δίλεπτο του κομματιού μιας και πιστεύω ότι ήταν αδύνατο να πιάσει ο James τότε τις πολύ ψηλές νότες του Sean Harris. Μάλλον το αγαπημένο μου κομμάτι Diamond Head.

“Sucking My Love” -Η αγάπη του Lars στους Diamond Head δεν σταμάτησε ποτέ να εκφράζεται μέχρι και σήμερα. Και αυτό είναι κάτι που τους κράτησε στη ζωή. Η επιτυχία του “Black Album”, έφερε μαζί και μια τριετής επανένωση της μπάντας και οι Metallica τους πήραν μαζί τους στην εμφάνιση τους στο Milton Keynes το 1993. Μετά την επιτυχία του “Garage Inc.” έγινε και η τρίτη επανένωση που κρατά μέχρι και σήμερα χωρίς τον Sean Harris και πιο πρόσφατα το 2011, τους πήραν μαζί στο Sonisphere της Αγγλίας. -Οι Metallica έχουν διασκευάσει το “Sucking my Love” στο demo που ηχογράφησαν στο garage του τότε μπασίστα τους Ron McGovney, σε μια πιο shortened version 6,5 λεπτών σε σχέση με το 9λεπτο original. Eίναι το δεύτερο αγαπημένο μου κομμάτι των Diamond Head. To transistion περίπου στο έβδομο λεπτό είναι από τα πιο άρρωστα που έχω ακούσει.

“Am I Evil?“- Το πρώτο από τις διασκευές των Metallica στους Diamond Head. Με το “Garage Inc.” συγκεντρώθηκαν όλες μαζί. Περισσότερα δικαιώματα, τεράστιες πωλήσεις, περισσότερα χρήματα για τους Diamond Head. O Βrian Tatler λέει την ωμή αλήθεια. “Οι Diamond Head συνεχίζουν και υπάρχουν γιατί με τα χρήματα από τα δικαιώματα μπορώ και ζώ άνετα ώστε να συνεχίσω να αφιερώνομαι στην μπάντα.” Νομίζω έγινε το σωστό Payback έτσι;- Είναι μάλλον ο ορισμός της Metal διασκευής. Να λέμε και την αλήθεια με τους Metallica ξεκίνησε ο πανικός με διασκευές και αρχίσαμε και εμείς να τις γουστάρουμε. Κυκλοφόρησε σαν b side στο single του “Creeping Death”. Δυστυχώς οι Metallica πάντα το παίζουν μισό στις συναυλίες τους.

“Lightning to the Nations” -Oι Metallica με την πρώτη τους διασκευή, ήταν σα να ξόρκισαν το “φάντασμα” των Diamond Head και κατάλαβαν ότι είναι γραφτό να γίνουν πολύ πιο μεγάλοι από τα είδωλα τους. Ο τελευταίος κεραυνός έπεσε στο “Ride the Lightning”. Tην αστραπή την έδωσαν οι Diamond στα έθνη και οι Metallica την άρπαξαν πιο γρήγορα από όλους. -Το “Lightning to the Nations” ήταν το ομώνυμο κομμάτι του δίσκου που θα άλλαζε την metal ιστορία. Γιατί τα πραγματα είναι απλά…..Χωρίς τους Diamond Head δεν θα είχες τους Metallica. Και χωρίς τους Metallica θα άλλαζε πάνω από την μισή thrash ιστορία, αλλά και η ίδια η δυναμική του heavy metal στις μάζες. Όπως επίσης αν δεν υπήρχαν και οι Metallica τώρα δεν θα υπήρχαν ούτε οι Diamond Head. Πρόσφατα έγινε και άλλη μια “επιστροφή” με την διασκευή του “No Remorse” που έκαναν οι Diamond Head φόρο τιμής στους Metallica. Όλα γυρίζουν, ξαναγυρίζουν και ξαναρχίζουν!

Geo Kar / Γιώργος Καραγιάννης
Υ.Γ. Αν δεν κάνουν κάποια στιγμή το Sucking my Love διασκευή σωστά στουντιακά βγάζοντας άλλο ένα Garage ΘΑ ΣΚΑΣΩ!
Υ.Γ.2 Τελικά ισχύει ότι ένα κομμάτι μπορεί να σου αλλάξει την ζωή. Και καμιά φορά μπορεί να αλλάξει και την ζωή πολλών άλλων γύρω σου!

Κάποιοι παράξενοι τύποι απο το Mαντσεστερ, γνωρίστηκαν σε μία συναυλία του πιο γνωστού punk γκρουπ στην ιστορία της μουσικής και έμελλε να μην κυκλοφορήσουν ποτέ εκείνο το Punk άλμπουμ που είχαν πάντα στο μυαλό τους. Κατάφεραν όμως να δημιουργήσουν την τέλεια αντίθεση ανάμεσα στον συναυλιακό ήχο τους και στον στουντιακό. Μιλώ για τους Joy Division και εδώ θα ασχοληθούμε με το εκπληκτικό και (ακόμη και σήμερα) επιδραστικό “Unknown Pleasures”.Ξεκίνησαν με το όνομα “Warsaw” από ένα κομμάτι του David Bowie με τον τίτλο “Warsawa” και ξεκίνησαν τις συναυλίες αποκτώντας μια κάποια απήχηση όχι μόνο για την μουσική τους αλλά και για την ιδιαίτερη περσόνα του Ian Curtis, η εξωπραγματική φωνή που σου τρυπά την ψυχή με τις “χορευτικές κινήσεις” που τύγχαναν ποικίλες αντιδράσεις.

Εκείνο το πρώτο punk αλμπουμ ήταν πολύ κοντά στην κυκλοφορία του τον Μάιο του 1978 αλλά η κακή δουλειά που έκανε η αμερικάνικη RCA στην παραγωγή τους οδήγησε να λύσουν την συνεργασία τους. Το άλμπουμ κυκλοφόρησε σαν συλλογή το 1994 με τον τίτλο φυσικά “Warsaw”. Οι εξελίξεις είναι ξαφνικά ραγδαίες με την μπάντα να αλλάζει το όνομα της σε Joy Division και αν θέλετε να ανακαλύψετε από που πήραν το όνομα τους διαβάστε τη νουβέλα του Ηewson David, “The House of Dolls”. Κυκλοφορούν μόνοι τους το πρώτο τους EP και τράβηξαν την προσοχή του παραγωγού Martin Hannett που συνεργαζόταν με την Factory Records μια μικρή ανεξάρτητη εταιρεία. Μαζί ήταν γραφτό να αλλάξουν την ιστορία.

Τρία σαββατοκύριακα του Απριλίου του 1979 ήταν αρκετά για να έχουμε στα χέρια μας, 42 χρόνια μετά, ίσως και το καλύτερο Post punk άλμπουμ που γράφτηκε ποτέ. Ο Martin Hannett πήρε τον ακατέργαστο ήχο της μπάντας και τον μετέτρεψε σε έναν ήχο του μέλλοντος. Ακόμη και σήμερα το “Unknonw Pleasures” είναι το μέλλον. Η μπάντα είχε πλήρη άγνοια σε θέματα παραγωγής οπότε έκαναν ότι ακριβώς τους είπε. Και έτσι έγινε το θαύμα.

Ατμοσφαιρικό αλλά και συνάμα τραχύ με απόκοσμα φωνητικά που έμπλεκαν τον Jim Morrison, τον David Bowie και τον Iggy Pop μαζί με μια γερή δόση κατάθλιψης. Κιθάρες ξυραφένιες, τύμπανα βιομηχανοποιημένα και οι μπασογραμμές του Peter Hook να σου μένουν για πάντα στο μυαλό. Τα μισά κομμάτια εδώ είναι πιο up tempo, ενώ τα άλλα μισά αργά και χαοτικά σε σημεία.

Σίγουρα το κομμάτι που γνωρίζεις από το συγκεκριμένο άλμπουμ, το έχεις δεν το έχεις ακούσει ολόκληρο, είναι το “She’s lost control”. Ξέρεις όμως από που ήρθε η ιδέα για το συγκεκριμένο τραγούδι; O Ιan Curtis έναν χρόνο πριν από το πρώτο του επιληπτικό επεισόδιο δούλευε σαν σύμβουλος στον αντίστοιχο ΟΑΕΔ στην Αγγλία. Δέχθηκε την επίσκεψη μιας άνεργης η οποία κατά την διάρκεια του ραντεβού τους έπαθε ένα τρομερό επιληπτικό σοκ. Η εικόνα χαράχτηκε στο μυαλό του Curtis για πάντα. Δεν τον ξαναεπισκέφτηκε ποτέ. Θεώρησε ότι βρήκε εργασία μέχρι που έμαθε ότι πνίγηκε στον ύπνο της κατά την διάρκεια ενός νέου επιληπτικού επεισοδίου. Όταν πλέον το ηχογράφησαν είχε ήδη διαγνωσθεί με επιληψία ο Ian, οπότε είχε πλέον γίνει ένα κομμάτι που εξέφραζε και τον δικό του φόβο.

Οι Curtis και Morris έμειναν ενθουσιασμένοι απο το τελικό αποτέλεσμα ενώ οι Hook και Sumner ήταν αρκετά ενοχλημένοι γιατί θεωρούσαν ότι ο Hannett τους κατέστρεψε την Punk ορμή τους. Βέβαια εάν ακούσεις τώρα τις δηλώσεις τους ευγνωμονούν τον Hannett γιατί ουσιαστικά δημιούργησε τον Joy Division ήχο και μαζί, τον ήχο αυτού που λέμε Post punk. Επέλεξαν να μείνουν μακρά από τα φώτα της δημοσιότητας μη θέλοντας να μπουν στο επιχειρηματικό κόλπο με τα Media και έτσι ο δίσκος αν και τα πήγε αρκετά καλά, έγινε σοβαρά αντιληπτός μετά την κυκλοφορία και την επιτυχία του single “Τransmission” που όπως είχε αναφέρει και ο Hook “το παίξαμε σε ένα soundcheck και ξαφνικά είδα όλο τον κόσμο να σταματά να κάνει ότι έκανε και να μας χαζεύει στη σκηνή. Τότε κατάλαβα ότι μάλλον είναι το πρώτο μας πολύ σπουδαίο τραγούδι”.

Η επιτυχία τους χτύπαγε την πόρτα αλλά ο χρόνος είχε άλλες διαθέσεις…η συνέχεια στο δεύτερο και τελευταίο επεισόδιο….

Geo Kar / Γιώργος Καραγιάννης
Y.Γ. Oι ηχογραφήσεις του δίσκου έγιναν την νύχτα κάτι που βοήθησε να δημιουργηθεί μια spooky ατμόσφαιρα η οποία πέρασε και στο άλμπουμ. Επειδή δεν είχαν αρκετό υλικό έτοιμο την μέρα πριν από το μιξάρισμα του δίσκου ο Hannett τους ζήτησε να μπουν και να γράψουν σε λίγες ώρες δύο κομμάτια. ΄Έτσι γράφτηκαν τα “Candidate” και “Interzone” κάτι που μας δείχνει σε τι δημιουργικό επίπεδο βρισκόταν τότε η μπάντα. Το απίστευτο ήταν ότι ο Curtis έγραψε τους στίχους χωρίς να έχει ουσιαστικά κάπου ηχογραφημένα τα κομμάτια, αλλά ήταν όλα στο μυαλό του. R.I.P. Ian.Υ.Γ. Για να ακούσεις σωστά το άλμπουμ προσθέτεις και το single “Transmission” που είχε το ομώνυμο κομμάτι και το φοβερό “Novelty”.

Ακόμη θυμάμαι 11 Ιανουαρίου 2020 το Πειραιώς Academy με Suicidal Angels, Full House Brew Crew & Domination Inc, τελευταίο μεγάλο live πριν το lock down που παρακολούθησα γιατί το τελευταίο ήταν Dreamlord στο Crow, να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους και να κάνουν το κοινό να παραληρεί και είχαμε να περιμένουμε καλοκαιρινές συναυλίες με Slipknot, Judas Priest, Amon Amarth, Bauhaus και τόσα άλλα και ήμασταν σίγουροι ότι συναυλιακά θα περνούσαμε μια υπέροχη χρονιά. Δεν άργησε να έρθει ο Φεβρουάριος για να γκρεμίσει όλα μας τα σχέδια και μάλιστα οι δικές μας προσδοκίες μπροστά στη ζημιά που έχει υποστεί όλη η βιομηχανία των ζωντανών event είναι σταγόνα στον ωκεανό.

Όπως γίνεται κάθε φορά σε μια παρόμοια κατάσταση η «οικονομία» του κλάδου έψαξε να βρει εναλλακτικές σε αυτό τον πρωτόγνωρο εγκλεισμό που ακύρωσε όλες τις συναυλίες και όλα τα φεστιβάλ παγκοσμίως. Θυμάμαι ότι ένα από τα πρώτα streaming events που ανακοινώθηκαν ήταν αυτό των KATATONIA που προγραμμάτισαν release live για το τότε φρέσκο City Burials. Με 10 ευρώ εισιτήριο και αμέσως άρχισε μια συζήτηση για το αν στηρίζουμε μια τέτοια τακτική ή όχι. Είναι το ίδιο να βλέπεις ένα συγκρότημα ζωντανά από το να το παρακολουθείς μέσα από την οθόνη σου σε livestream;

Όλο αυτό διάστημα, μια ολόκληρη σειρά επαγγελματιών έχει μείνει χωρίς δουλειά, με καμία προοπτική αποκατάστασης. Μικροί συναυλιακοί χώροι έκλεισαν σε όλο τον κόσμο, στην Ελλάδα ήδη έκλεισε το Piraeus Academy, φωτιστές, ηχολήπτες, τεχνικοί, stage crew, tour managers όλοι σε μια κατάσταση pause χωρίς καμία εξασφάλιση για το τι θα γίνει στο μέλλον.

Το Wacken του 2020 έγινε World Wide Wacken, μια διαδικτυακή διοργάνωση/μετάδοση και μια μίξη virtual reality και του συγκροτήματος να παίζει ζωντανά μέσα σε ένα stage/studio χωρίς κοινό. Τα streaming events πύκνωσαν και τα συγκροτήματα είδαν σε αυτά ένα έσοδο «αναίμακτο» καθώς με μια διοργάνωση «δίπλα στο σπίτι τους» μπορούν να απευθυνθούν σε κοινό πολλαπλάσιο από ότι μιας συναυλίας χωρίς καν τα έξοδα μιας περιοδείας. Θα επιστρέψουμε ποτέ στην προηγούμενη κατάσταση; Θα κάνουν τα συγκροτήματα περιοδείες; Θα γεννηθεί ένα νέο υβρίδιο προώθησης που τα livestream θα υποκαθιστούν μέρος των συναυλιών;

Μιλήσαμε με ανθρώπους του χώρου για να μας πουν την δική τους οπτική πάνω στο θέμα και σας μεταφέρουμε τις απόψεις τους (με αλφαβητική σειρά):

Δημήτρης Λιαπάκης (Mystic Prophecy, Devil’s Train, Steel Prophet)

«Η μαγεία μεταξύ μπάντας και οπαδού στο live δεν μπορεί ποτέ και με τίποτα να αντικατασταθεί. Εγώ είμαι και μαζόχα (γέλια) άμα δεν μυρίσω τον ιδρώτα του οπαδού δεν είμαι ευτυχισμένος (γέλια). Είπαμε σαν σεξ χωρίς οργασμό είναι το streaming. Το μέλλον θα είναι διαφορετικό σε θέμα συναυλιών μέχρι να επανέλθουμε στην κανονικότητά μας. Πιστεύω πως από εδώ και μπρος θα έχουμε αίθουσες 1000 ατόμων με 200 άτομα στην αρχή και σιγά σιγά θα ανεβαίνει ο αριθμός που θα μπορεί να παρακολουθήσει τη συναυλία. Φεστιβάλ όπως το WACKEN των 80.000 ατόμων και άνω, μη σου πω και των 30.000 ατόμων και πάνω δεν θα βρουν φέτος μέρος να πραγματοποιηθούν. Προσωπικά, αν ρωτάς για μένα, δεν θέλω να κάνω streaming concerts. Θα περιμένω να γίνουν όλα νορμάλ πάλι και μετά… on the road again!

Αναφορικά με την πανδημία μας σχολιάζει:

Ο πλανήτης μας μπούχτησε τις μαλακίες που κάνουμε Έλενα. Εσύ άμα έχεις μια πληγή και την ξύνεις κάθε μέρα και ματώνει, κάποια στιγμή θα γίνει τόσο μεγάλη που το σώμα σου δεν θα αντέξει. Εμείς σε αυτόν τον καημένο τον πλανήτη, έχουμε ανοίξει εκατομμύρια πληγές και φτάσαμε σε ένα σημείο που αρχίζει και αυτός να θέλει να αμυνθεί…»

Βασίλης Μανιατόπουλος (Drummer στους Rage και τραγουδιστής στους Tri State Corner αλλά και managing director & head of booking στο LUCKY BOB Music Agency.)

Από τη μεριά του μουσικού μας αναφέρει ότι «σίγουρα ως μουσικοί θα έχουμε υπόψη μας τα streaming events στο μέλλον.

«Η κατάσταση με τον COVID 19 μας διδάσκει ότι μπορούμε να «μοιραστούμε» συναυλίες, καταστάσεις πίσω από τη σκηνή, στιγμές με το κοινό μας σε όλο τον κόσμο εύκολα. Οπότε μέρος αυτού θα παραμείνει και στο μέλλον σαν μια επιπλέον διαφορετική εκδοχή των απλών live, που θα επανέλθουν και θα είναι το βασικό μέρος, ελπίζουμε πολύ σύντομα.

Δεν μπορούν φυσικά να αντικαταστήσουν το live event – απλά και μόνο γιατί η συναυλία εξακολουθεί να υπηρετεί όλες τις αισθήσεις που έχουμε ως άνθρωποι. Μυρίζουμε, ακούμε, βλέπουμε, αγγίζουμε… Η steaming συναυλία με τη μουσική είναι μόνο ένα μέρος της συναυλιακής εμπειρίας- που μπορεί να παρουσιαστεί μερικώς σε ένα streaming, αλλά σίγουρα θα λείπουν άλλοι σημαντικοί παράγοντες.»

Και όταν ρωτάμε αν θεωρεί ότι οι μπάντες θα σταματήσουν να κάνουν περιοδείες:

«Θεωρώ ότι είναι καλό να στηρίζουμε τις μπάντες όταν κάνουν κάποιο, live streaming, το κάνω και εγώ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι μπάντες θα σταματήσουν να περιοδεύουν. Ακόμη και εάν τους συμφέρει οικονομικά στο 100%. Ο μουσικός κυριολεκτικά έχει ανάγκη το feedback του κοινού face to face – είναι μέρος του εθισμού μας.»

Από την πλευρά του Manager (Managing Director και ιδιοκτήτης του LUCKY BOB MUSIC AGENCY GMBH) μας μεταφέρει ότι

 «Από επιχειρηματικής άποψης θεωρούμε τα live streaming ένα επιπλέον έσοδο για όλους τους εμπλεκόμενους, μουσικούς αλλά και πρακτορεία, συνεργάτες, crew, τεχνικούς, φωτιστές. Για αυτό αντιμετωπίζουμε μια συνεχώς εξελισσόμενη κατάσταση που μας επιτρέπει να κάνουμε streamings σε εξαιρετική ποιότητα από οπουδήποτε χωρίς να έχει μεγάλο επιπρόσθετο κόστος. Το σημείο break even (ορολογία που χρησιμοποιούν για να περιγράψουν το σημείο που τα έσοδα καλύπτουν τα έξοδα) μιας τέτοιας επιπλέον υπηρεσίας πρέπει και θα είναι σε λογικό πλαίσιο ώστε για παράδειγμα, για να μπορούν οι fans από όλο τον κόσμο που δεν έχουν τα χρήματα να ταξιδέψουν, δεν πήραν εισιτήριο, ή δεν μπορούν να παρακολουθήσουν περισσότερα από ένα show, να ακολουθήσουν μια Ευρωπαϊκή περιοδεία.

Σχετικά με το αν τα streaming events μπορούν να αντικαταστήσουν τα live concerts μας ανέφερε:

«Αυτό είναι ένα απίθανο σενάριο και υπάρχουν λόγοι για αυτό. Το live streaming δεν μπορεί να φτάσει οικονομικά σε αντιστοιχία το live event. Κάποιες πολύ σημαντικές τεχνικές λεπτομέρειες που επιτρέπουν σε μια μπάντα να παίξει (τεχνικοί, φωτιστές, ειδικοί σε όλους τους τομείς) δεν θα εμπλέκονταν στον ίδιο βαθμό με αποτέλεσμα η ποιότητα της συναυλίας να πέσει δραστικά χαμηλά.

Η αξία του «τελικού προϊόντος» ενός τέτοιου event δεν θα ήταν το ίδιο υψηλή όσο ενός live event – γιατί; Γιατί το αποτέλεσμα είναι χειρότερο από πριν… η ποιότητα… και ακόμη πιο σημαντικό, η εμπειρία.. το να μοιράζεσαι στιγμές με φίλους, η δημιουργία νέων σχέσεων, όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι λόγοι για έξοδα, κατανάλωση, κέρδος, επιχείρηματικότητα. Ακόμη και αν «βολεύονται» οι μουσικοί με μια τέτοια «εύκολη λύση» τα μέλη της παραγωγής, τα πρακτορεία, οι συνεργάτες, οι τεχνικοί αλλά και στην τελική οι υποστηρικτές τους και το κοινό τους δεν θα «βολευόταν». Αυτό θα ήταν το τέλος της πολιτιστικής κληρονομιάς της εναλλακτικής κουλτούρας… δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί!»

Ορφέας Τζωρτζόπουλος (drummer Suicidal Angels)

“To live συναίσθημα δεν θα αντικατασταθεί ποτέ και με κανένα τρόπο. Κάναμε και εμείς το live streaming τον Αύγουστο για το Mexico Metal fest (η μπάντα βιντεοσκόπησε το παραπάνω set την πρώτη Αυγούστου 2020 στα Zero Gravity studios, στην Αθήνα ως μέρος του Mexico Metal Fest) κλειστήκαμε εκεί μέσα και ήταν σα να κάνουμε πρόβα και να προσπαθούμε να κοπανηθούμε. Δεν πρόκειται να πιάσεις το live συναίσθημα με αυτό τον τρόπο. Είναι ένα κρύο πράμα, σα νεκροταφείο. Και για τους οπαδούς και για τη μπάντα. Εγώ βλέπω και τον εαυτό μου ως οπαδό, θέλω να είμαι μέσα στο μαγαζί, να πίνω την μπύρα μου, να με βαράνε τα ντεσιμπέλ στο κεφάλι!

Κάποιες μπάντες προσπάθησαν να το εκμεταλλευτούν και οικονομικά με τα εισιτήρια κλπ αλλά βλέπεις ότι αυτό το πράμα δεν προχωράει. Και σε αιώνια καραντίνα να ήμασταν πάλι το live θα έλειπε! Ο κόσμος θέλει να νιώθει τη ζέστη, τον ιδρώτα, για πόσο να συμβιβάζεσαι με το livestream; Θα βαρεθεί ο κόσμος. Θέλει να δει εσένα! Εμείς θυμάμαι από τότε που ξεκινήσαμε, βγαίναμε στον πάγκο του merchandise να μιλήσουμε με τον κόσμο να έχουμε ένα αλισβερίσι! Η σχέση μπάντας οπαδού είναι πολύ σημαντική! Ο κόσμος αν δεν έχει την προσωπική επαφή δεν θα συνεχίσει να σε ακολουθεί! Για αυτό και βλέπεις ότι δεν έχουν τραβήξει πολύ αυτές οι livestream φάσεις.

Στην αρχή κάθε εβδομάδα είχες και άλλη. Τώρα όσο περνάει ο καιρός ούτε και οι μπάντες δεν μπαίνουν στον κόπο. Δεν γίνεται να παίζεις σα να είσαι σε πρόβα και να προσπαθείς να πουλήσεις παραμύθια.

Άλλο να πας σε μια τηλεοπτική εκπομπή, εκεί ξέρεις ότι πας να μπεις μπροστά σε κάμερες να κάνεις μια παρουσίαση. Και σίγουρα άλλο το προσπάθησε να προσποιηθείς ότι είσαι σε συναυλία. Δεν γίνεται»

Η στάση μας ως οπαδοί, το τι επιλέγουμε να στηρίξουμε, καθορίζει κατά πολύ το πως θα διαμορφωθεί το μέλλον της μουσικής που αγαπάμε. Προσωπικά θεωρώ ότι η εμπειρία της συναυλίας δεν συγκρίνεται σε τίποτα με ένα streaming event. Η ενέργεια του κοινού που τροφοδοτεί τη μπάντα στη σκηνή αλλά και η ενέργεια των μουσικών που πλημμυρίζει το χώρο δεν μεταδίδονται μέσα από το διαδίκτυο. Δεν ξέρω πόσοι από εσάς έχετε παρακολουθήσει κάποιο τέτοιο event αλλά ειλικρινά στα δικά μου μάτια και αυτιά δεν διαφέρει σε τίποτα από ένα video clip. Οι μπάντες αμήχανες χωρίς να έχουν κάποιον εκτός από τον camera man να απευθυνθούν, χωρίς χειροκροτήματα, χωρίς moshpit, χωρίς το κοινό να τραγουδά μαζί τους, χωρίς ερωταπαντήσεις με το κοινό, χωρίς “Scream for me Athens”…

Η μπάντα ζωντανά στο σανίδι και οι οπαδοί από κάτω είναι για μένα και ο τρόπος που η μπάντα αποδεικνύει την αξία της. Αλλά και για τον οπαδό είναι ο τρόπος να βιώσει πραγματικά τη μουσική. Η live εμπειρία είναι υπερβατική, μπορείς να τη νιώσεις από τον καναπέ σου μπροστά σε μια οθόνη; Θέλεις να στηρίξεις ένα τέτοιο μέλλον για τη μουσική;

Έλενα Μιχαηλίδου

Η τελευταία δεκαετία έχει αλλάξει σίγουρα τον τρόπο που οι ακροατές ακούν μουσική, ανακαλύπτουν μουσική και επιλέγουν τα ακούσματά τους. Αμφιβάλω αν υπάρχουν πλέον σπίτια που υπάρχει μέσα ένα ανοιχτό ραδιόφωνο και αν υπάρχει δεν ξέρω κατά πόσο ακούγεται ή είναι απλά back ground noise. Σε αυτό έχουν συμβάλει πολύ τα social media που υποτίθεται ότι μοιραζόμαστε μουσικές και κοινά ενδιαφέροντα αν και δεν ξέρω κατά πόσο κάποιος που βλέπει ένα άγνωστο τραγούδι στο newsfeed του μπαίνει στη διαδικασία να το ακούσει, ενώ αντίθετα αν είναι κάποια γνωστή επιτυχία, επιβραβεύει με like χωρίς δεύτερη σκέψη. Είναι όμως αυτός τρόπος να ακούς και να ανακαλύπτεις μουσική;

Βέβαια θα μου πεις εξαρτάται τι θέση έχει η μουσική για σένα στην καθημερινότητά σου. Είναι απλά ένα μουρμουρητό που γεμίζει το χώρο; Είναι αυτό που θέλεις να ακούσεις για να τα σπάσεις; Είναι αφορμή για να χορέψεις; Είναι το soundtrack της ζωής σου ή είναι αυτό που δίνει καύσιμο στην ύπαρξη σου για να συνεχίσεις;

Βαρύ λίγο το τελευταίο το ξέρω αλλά εντάξει για να διαβάζεις αυτό το άρθρο έχεις ακούσει και βαρύτερα riff από αυτή τη δήλωση!

Έχοντας συμπληρώσει πολλές ώρες στον ραδιοφωνικό αέρα αλλά και έχοντας επιλέξει μουσική σε club του χώρου μας δεν είμαι σίγουρη ότι αυτή η χαρά της ανακάλυψης που έχω εγώ, διακατέχει και τους υπόλοιπους. Ειδικά στα club είναι ζήτημα αν θα παίξεις ένα τραγούδι που να μην έχει παιχτεί 666 φορές προκειμένου να φέρεις την πλειοψηφία του κόσμου σε κέφι και να δημιουργήσεις «μια ωραία ατμόσφαιρα». Στο ραδιόφωνο από την άλλη, είναι άλλη η φιλοσοφία. Για μένα ο παραγωγός είναι αυτός που πρέπει να ψάξει τις καινούριες κυκλοφορίες, να αξιολογήσει αυτές που έχουν κάτι να μεταφέρουν και να τις μεταδώσει. Ουσιαστικά με το δικό του κριτήριο γίνεται το πρώτο φίλτρο για την καλή κυκλοφορία. Λίγο το γεγονός ότι κάποια στιγμή στο παρελθόν τα οικονομικά συμφέροντα έκαναν τους ραδιοφωνικούς παραγωγούς, «προαγωγούς» των κυκλοφοριών που ήθελαν να σπρώξουν οι δισκογραφικές, λίγο οι playlists που «σκότωσαν» τις επιλογές των παραγωγών αλλά κυρίως η εξαφάνιση των αληθινών παραγωγών από το ραδιόφωνο μας έχει οδηγήσει σε ένα άχρωμο και άοσμο, παντός καιρού ραδιόφωνο, χωρίς αιχμές, χωρίς νέες κυκλοφορίες, χωρίς πληροφορία. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που έχει χάσει την παλιά αίγλη του.

Εξακολουθεί να μου προκαλεί τεράστια εντύπωση όταν μεταδίδω νέες κυκλοφορίες και θα βρεθεί κάποιος ακροατής να ζητήσει το Number Of The Beast. Ειδικά εφόσον τα τελευταία χρόνια εγώ κάνω διαδικτυακό ραδιόφωνο και οι ακροατές είναι μπροστά σε ένα υπολογιστή, οπότε αν θέλουν να ακούσουν το Number Of The Beast την ώρα που εγώ μεταδίδω κάτι εντελώς άλλης διάθεσης, μπορούν απλά να ανοίξουν ένα δεύτερο tab και να το βάζουν να παίζει στο Youtube.

Σύμφωνα με τις μετρήσεις που γίνονται και δημοσιεύονται τα ψηφιακά μέσα αναπαραγωγής μουσικής κερδίζουν τη μάχη και σώνουν τη δισκογραφία ωστόσο αν κοιτάξουμε ποιοτικά στοιχεία διαπιστώνουμε ότι μπορεί, ας πούμε τα τεράστια νούμερα των Metallica στο Spotify να είναι επειδή έπαιξε εκατομμύρια φορές το Nothing Else Matters, όχι όλη η δισκογραφία τους. Άσε που ακούγοντας μουσική μέσω spotify δεν ξέρω κατά πόσο λαμβάνεις υπόψιν σου τα suggestions.

Τελικά ακούμε μουσική ή καταναλώνουμε μουσική; Στα clubs όταν ο DJ θα παίξει ένα τραγούδι που δεν ξέρουμε, του δίνουμε μια ευκαιρία ή απλά περιμένουμε να τελειώσει για να πάει στο επόμενο γνωστό; Τελικά είμαστε ψαγμένοι στη μουσική ή απλά «τσιμπάμε» στα καινούρια που πλασάρονται έξυπνα και κατα βάθος ακούμε τα ίδια 10 άλμπουμ;

Μόνο η μουσική έχει τη μαγεία να αγγίξει τόσο βαθιά που να αναμοχλεύσει τα συναισθήματα σου, να σε κάνει να νιώσεις καλύτερα, να σε συγκινήσει, να σε κάνει να ερωτευτείς, να νοσταλγήσεις, να νιώσεις ζωντανός. Όποια κι αν είναι η ερώτηση η απάντηση είναι η μουσική. Αυτή η συνεχής ροή, η μελωδία που μπορεί να σε παρασύρει να χορέψεις, να εκφράσεις το θυμό σου, ή το χαζοχαρούμενο χαμόγελο του πρώτου flirt την κάνει μια παράξενη, αδάμαστη δύναμη που σε διαπερνά και νιώθεις ζωντανός.

Θα μου πεις πολύ ποίητική διάθεση για πρωί Κυριακής αλλά μαζί με το καφεδάκι σου ήθελα να σου θυμίσω, οτι μαζί με το θερινό ηλιοστάσιο γιορτάζουμε την Πανευρωπαϊκή μέρα μουσικής. Ακόμη αναρωτιέμαι γιατί είναι μόνο Ευρωπαϊκή και όχι παγκόσμια. Οπότε αυτό το μικρό και χαριτωμένο κειμενάκι είναι για να σου θυμίσει να βάλεις τέρμα τη μουσική που σε εκφράζει και να νιώσεις ευγνωμοσύνη που υπάρχει η μουσική….

Κι αν η δική μου γνώμη δεν σου φαίνεται αρκετή θα σου θυμίσω οτι ο Friedrich Nietzsche είχε πει οτι «Χωρίς μουσική η ζωή θα ήταν ένα λάθος».